W ciągu ostatnich dwóch dekad liczba osób uprawiających sport w Polsce wzrosła aż o 281%, mimo to jeździectwo rozwijało się w tempie o połowę wolniejszym. Dziś to jedna z najbardziej sfeminizowanych dyscyplin w kraju, która jednak pozostaje całkowicie niewidoczna w systemie szkolnym i miejskiej infrastrukturze. Dlaczego jeźdźcy zniknęli z radaru publicznych inwestycji i jak można to zmienić? Sprawdzamy, gdzie kryje się największa szansa na przełom.
Z artykułu dowiesz się:
- Dlaczego jeździectwo znalazło się w ogonie sportowego wzrostu w bilansie dwudziestolecia?
- Jak odrobić te straty?
Jeździectwo w tyle za krajowym trendem
Rozwój jeździectwa to temat rzeka, ale spróbujmy postawić kilka hipotez. W 2004 roku w Polsce było 0,43 miliona osób ćwiczących we wszystkich 75 dyscyplinach. 20 lat później, w 2024 roku, liczba ta wzrosła do 1,58 miliona, co oznacza wzrost o 281%. W tym samym okresie liczba osób uprawiających jeździectwo z licencjami zwiększyła się z 3396 w 2004 roku do 8337 w 2024 roku – czyli zaledwie o 145%. Nawet biorąc pod uwagę, że jeźdźcy stanowią tylko 0,53% wszystkich zawodników w Polsce, pojawia się pytanie: dlaczego rośniemy o połowę wolniej niż reszta dyscyplin?
Główne bariery
Powody, które wpłynęły na niższy wzrost w jeździectwie w ostatnich latach, to:
- Brak wsparcia publicznego dla infrastruktury – podczas gdy państwo wydaje rocznie 12,7 miliarda złotych na kulturę fizyczną, finansując boiska, hale i pływalnie dla najpopularniejszych dyscyplin, rozwój bazy jeździeckiej opiera się niemal wyłącznie na prywatnych środkach.
- Wykluczenie z systemu sportu masowego – jeździectwo funkcjonuje całkowicie poza strukturami sportu powszechnego. W innych dyscyplinach dynamicznie rozwijają się ligi (w tym szkolne), co przekłada się na wyniki i medale mistrzostw w grach zespołowych, takich jak siatkówka, koszykówka, piłka ręczna czy piłka nożna.
- Konkurencja ze strony sportów walki – dyscypliny te są niezwykle atrakcyjne dla młodzieży szukającej adrenaliny. Oferują dużą liczbę klubów szczególnie w miastach, niskie koszty rozpoczęcia treningów oraz szybką ścieżkę rozwoju i sukcesów.
- Brak wyrazistych ambasadorów – inne sporty napędzają idole, medaliści i legendy. W jeździectwie brakuje takich powszechnie znanych nazwisk lub jako środowisko nie potrafiliśmy ich odpowiednio wypromować.
- Słaba dostępność lokalna i logistyka – kluby oraz sekcje jeździeckie znajdują się głównie poza ośrodkami miejskimi, na wsiach. Wiąże się to z długimi dojazdami, a infrastruktura na miejscu nie zawsze zapewnia odpowiednie warunki do treningów i oczekiwania dla opiekunów.
- Nieobecność w edukacji – jeździectwo nie istnieje w systemie szkolnym i akademickim, gdzie programy skupiają się na piłce nożnej, siatkówce czy lekkoatletyce. Środowisko jeździeckie nie wykorzystuje potencjału 1059 szkół sportowych (97 500 uczniów) oraz 317 szkół mistrzostwa sportowego (31 100 uczniów).
- Niska medialność – obecność innych dyscyplin w kulturze masowej kształtuje marzenia młodych ludzi. Jeździectwo rzadko trafia do mediów mainstreamowych, przez co jest postrzegane jako niszowe i niedostępne.
- Luki w ofercie i kadrze – brakuje atrakcyjnej oferty dla najmłodszych dzieci 6-8 lat oraz działań przyciągających chłopców (podczas gdy dziewczęta i kobiety są filarem tego sportu). Problemem jest też ograniczona liczba licencjonowanych instruktorów i trenerów.
- Bariera finansowa na wyższych poziomach – przy braku odgórnej promocji i wsparcia instytucjonalnego, koszty zakupu i utrzymania konia, startów oraz specjalistycznego sprzętu stają się dla wielu zaporowe. Choć dane GUS pokazują rozwój innych drogich dyscyplin (np. sportów motorowych czy lotniczych), to tam barierę łatwiej pokonać dzięki sponsorom.
- Czynniki społeczne i logistyczne – jeździectwo wymaga ogromnego zaangażowania czasowego w regularne treningi. Dodatkowo barierą bywa postrzegane ryzyko kontuzji oraz coraz głośniejsze publiczne dyskusje wokół dobrostanu koni.
