Ustawa z 21 listopada 2025 r. o zdrowiu zwierząt (Dz.U. 2025 poz. 1795), która weszła w życie 18 marca 2026 r., wprowadza istotne zmiany dla wszystkich właścicieli koni w Polsce. Nowe przepisy mocno wzburzyły środowisko hodowców, właścicieli koni oraz osoby prowadzące działalność związaną z prowadzeniem pensjonatów dla koni. To nie jest jednak całkowicie nowe prawo tworzone od podstaw w Polsce, lecz wdrożenie i wykonanie przepisów unijnych, między innymi Rozporządzenia (UE) 2016/429.
Z artykułu dowiesz się:
- Jakie są główne cele i założenia nowej ustawy?
- Czym skutkuje brak realizacji nałożonych obowiązków?
Unijne regulacje mają jeden główny cel: zapobieganie i szybkie ograniczanie rozprzestrzeniania się chorób zwierząt. Polska ustawa wskazuje organy właściwe do ich stosowania (np. Inspekcję Weterynaryjną) oraz określa, jak te obowiązki mają być realizowane.
Przepisy są klarowne
Dla środowiska jeździeckiego oznacza to jedno: nowe obowiązki dla właścicieli i posiadaczy koni.
Nowe przepisy dotyczą przede wszystkim:
- właścicieli koni utrzymujących zwierzęta we własnym miejscu (stajnia przydomowa, gospodarstwo)
- osób prowadzących stajnie rekreacyjne
- pensjonatów dla koni
- podmiotów prowadzących działalność związaną z końmi
Zasada nowych regulacji jest klarowna: liczy się miejsce, w którym koń jest utrzymywany – nie to, czy prowadzisz faktyczną działalność gospodarczą związaną z końmi. Oznacza to, że obowiązki dotyczą także osób prywatnych posiadających jednego konia dla własnego użytku. Najważniejszą zmianą jest wprowadzenie obowiązku rejestracji miejsca utrzymywania koni. Każde miejsce, w którym przebywają konie, musi zatem zostać zgłoszone do właściwego organu. Implikuje to obowiązek złożenia wniosku o rejestrację lub zatwierdzenie zakładu, stajni czy miejsca utrzymywania koni oraz przekazania danych o lokalizacji miejsca, liczbie i gatunku zwierząt i rodzaju prowadzonej działalności. Po dokonaniu rejestracji miejsce otrzymuje weterynaryjny numer identyfikacyjny.
Czym jest WNI?
WNI (weterynaryjny numer identyfikacyjny) to unikalny numer nadawany miejscu, w którym utrzymywane są zwierzęta. Nie dotyczy on konkretnego konia lecz np. stajni czyli miejsca utrzymywania zwierząt. Zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym numer zawiera oznaczenie województwa i powiatu, określa rodzaj zakładu (dla koni: zakład utrzymujący zwierzęta kopytne) i jest nadawany przez organ weterynaryjny.
Co istotne, wniosek o rejestrację należy złożyć do powiatowego lekarza weterynarii (PLW) właściwego dla miejsca utrzymywania koni. To właśnie ten organ prowadzi rejestr zakładów, dokonuje wpisu oraz nadaje numer WNI.
Złożenie wniosku wiąże się z koniecznością uiszczenia opłaty skarbowej w wysokości 10 złotych za wydanie decyzji, którą uiszcza się na rachunek bankowy gminy właściwej ze względu na siedzibę organu, który dokonuje czynności lub wydaje decyzję (czyli miejsca, w którym siedzibę ma właściwy Powiatowy Inspektorat Weterynarii). Dowód uiszczenia opłaty skarbowej musi być dołączony do wniosku – w przeciwnym wypadku organ wezwie do uzupełnienia braków, a to wydłuży postępowanie w sprawie.
Ustawa przewiduje przepisy przejściowe, które mają ogromne znaczenie w praktyce. Jeżeli konie były utrzymywane już w dniu wejścia w życie przepisów właściciel ma trzy miesiące od 18 marca 2026 r. na dokonanie zgłoszenia i uzyskanie WNI. Jeżeli ktoś dopiero planuje rozpoczęcie utrzymywania koni, otwarcie swojej stajni czy pensjonatu to musi dokonać rejestracji przed wprowadzeniem konia do danego miejsca.
System sankcji
Skoro nałożono na nas nowe obowiązki, to doprecyzowano również system sankcji. Brak realizacji obowiązków może skutkować: odpowiedzialnością administracyjną, nałożeniem kar pieniężnych i problemami w przypadku kontroli weterynaryjnej.
Zdaniem ustawodawcy unijnego, wszystkie te obowiązki wynikają z jednego założenia: państwo musi wiedzieć, gdzie znajdują się zwierzęta, aby w razie choroby móc szybko zareagować.
System rejestracji umożliwia identyfikację ognisk chorób, pozwala ograniczyć ich rozprzestrzenianie, a także zwiększa bezpieczeństwo całej branży jeździeckiej.
